III.Bölüm
A-.ÇAĞDAŞLIK VE ÇAĞDAŞ EĞİTİM: Çağdaş eğitim, çağın koşullarına uygun düzenlemelerle olasıdır. Bu amaçla dünyanın, ülkelerin , bölgelerin , hatta illerin koşullarına ve ihtiyaçlarına uygun düzenlenen, üretken bireylerin yetişmesini gerçekleştiren eğitimin üretime, bireyin ve toplumun gelişimine katkı sağladığı oranda çağdaş olabileceği tartışılmaz bir gerçekliktir.
Mustafa Kemal Atatürk, 1924’ lü yıllarda çağdaşlığın önemini
şu sözleri ile dile getiriyordu.
“Uygarlık öğle kuvvetli bir ışıktır ki, ona aldırış
etmeyenleri yakar ve yok eder.”
“Yaptığımız
ve yapmakta olduğumuz devrimlerin amacı, Türkiye Cumhuriyetini tamamen
modern, bütün anlam ve şekilleriyle uygar ve sosyal bir toplum haline
ulaştırmaktır.”
Diyerek, kendilerinin cumhuriyetin ilk yıllarında çağdaş açılımlar yapılmadığında ülkemizin ne kadar büyük güçlükler,zorluklar ve sıkıntılar çekeceğine dikkat çekerek; o yıllar da bunun önlemlerini alarak çağdaş devrimleri gerçekleştirdiğini belirtmektedir. Ayrıca modern ve uygar bir toplum haline gelmenin,uygar ülkeler seviyesine ulaşmanın çağdaşlaşmadan geçtiğini vurgulamıştır.
Çağdaşlaşmanın yolu ise önce çağdaş ve demokratik eğitimden geçmektedir.
Çağdaş bir eğitim,demokratik, laik ve yasalara, çocuk ve insan haklarına dayalı, eğitimin bizzat içinde olan bireylerin ilgi, istek, yeteneklerini, gelişim dönemlerinin özelliklerini , bireylerin ve toplumun ihtiyaç ve beklentilerini karşılayabilen; eğitilen den eğitene kadar birinci derecede, eğitimde söz sahibi olanlar ile eğitimle ilgisi bulunan sivil toplum örgütü temsilcilerinin katılımı ile çağın teknolojilerinden en üst düzeyde yararlanıldığı, bireylerin kendini sürekli yenileyip, geliştirdiği, hem bulunduğu güne, hem de geleceğe katkı sağladığı ekip çalışmaları ile düzenlenip , uygulandığı sürece çağdaş bir eğitimdir.
Bireylerin demokratik karaktere sahip olarak yetiştirilmeleri esas alınmalıdır.
Çocukluğun, ergenliğin her dönemin gelişim özelliklerine uygun ve bu dönemler de kazanabilecekleri davranışlarla ilişkili olumlu davranışları kazandırıp geliştirecek şekilde düzenlenmelidir.
Her bireyin doğuştan getirdiği potansiyel ve sonradan kazanmış olduğu hali hazırdaki özelliklerini ve bireysel farklılıklarını; diğer değişle bireyin tüm özelliklerini dikkate alacak şekilde düzenlenmelidir.
Çağdaş eğitimde, çağın bilimsel ve teknolojik gelişmeleri dikkate alınarak, uygun düzenlemeler yapılmalıdır. Çağdaş bireylerin yetiştirilmesi esas alınmalıdır. İnsanın çağdaş yetiştirilip, çağdaş birey olarak davranış kazanması için, demokrasiyi ve insan haklarına inanan, özümseyen ve uygulayan, ülkesinin çıkarlarını kendi çıkarından önce sayan, koruyup, gözeten, ülkesini seven,demokratik, laik,sosyal ve hukuk devleti ilkelerini benimseyen, Atatürk’ ü görüşlerini, ilke ve devrimlerini kendine rehber edinen, bilimsel ve hür düşünce gibi erdem olan davranışları kazanmış ve eyleme dönüştüren üretken ve verimli bireyler olarak yetişmeleri hedeflenmelidir.
Ancak ve ancak, çağdaş ülkeler seviyesine; hatta daha üstüne çıkmamızı engelle yen, iç ve ağırlıklı dış düşmanların tutum ve engellemelerinden kaynaklandığı,Bizlerin çağdaşlaşmanın yolunun batı uygarlığından geçtiğini, bu amaçla öncelikli olarak insanlarımızın eğitiminin çağdaş bir yapıya kavuşturulmasının gelişmemizdeki gerekliliğini çok iyi bilmekteyiz. Bu konuda eğitimimizi çağdaş ülkelerde uygulanan çağdaş bir yapıya kavuşturmak ve ilk adımı atmak; çağdaşlaşmanın ilk ve en önemli adımı olacaktır. Bu konuyu, Atatürk’ün bir söylevi ile vurgulayıp, kapatmak istiyorum.
“ Biz daima, Doğudan batıya yürüdük. Eğer bu son yıllarda yolumuzu değiştirdikse itiraf etmelisiniz ki, bu bizim hatamız değildir. Bizi siz zorladınız... Ülkemizi yenileştirmek istiyoruz. Bütün çalışmalarımız Türkiye’ de modern, binaenaleyh batılı bir hükümet meydana getirmektir. Uygarlığa geçmeyi isteyip’ de, Batı’ ya yüzünü dönmemiş ulus hangisidir.”
Atatürk o yıllarda çağdaşlaşmanın yolunun batı uygarlığından geçtiğini vurgulamıştır. Yine sürekli çağdaş gelişmelere uygun düzenlemelerin yapılmasının gerekliliğini , çağdaşlaşmada kararlı olunmasını şu sözleri ile belirtmektedir.
“Türk ulusunun kesin kararı, uygarlık yolunda durmadan, yılmadan ilerlemektir. ”
B-DEMOKRATLIK–DEMOKRATİKLİK: Demokratik rejim; siyasal, ekonomik ve sosyal eşitliklerin bulunduğu,demokrasiyi tüm yönleriyle benimsemek, demokrasinin kurallarına uygun davranışlarda bulunmak, özümsemek, düşüncede ve uygulamada göstermek ne derecede gerçekleşiyorsa; o derecede demokratik olunabilir.
Demokratlık, demokrat bireyler ülkesini sadece siyasi, hak ve özgürlüklere kavuşturmayı yeterli bulmazlar.Ekonomik bakımdan,seçme ve seçilme,kanun önün de,kendi düşüncelerini söz veya yazı ile ifade etmede vb. tüm kuralları ile eşitliğini savunmaktır. Çıkarılacak yasalarda yer alması çoğu kez anlam ifade etmemektedir. Asıl önemlisi herkese eşit olarak uygulayarak bütün savunulanları hayata geçirmektir.Diğer değişle bunu söylemesi, savunması ve yasalarda yer alması yetmez.Her birey tarafın dan konumu, statüsü ne olursa olsun yasalara uygun eşit uygulamalar ile o ulusun, o toplumun tüm bireylerinin yaşam felsefesi ve biçimine dönüştürmesi ile demokrasinin gerçekleşmesi olasıdır.
Atatürk, “Yeni nesil sizlerin eseri olacaktır” derken eğitimin sosyal, kültürel gelişmelerde en önemli ve gerekli bir işlev olduğunu vurgulamıştır.
En çağdaş yönetim biçimi demokrasidir. Bu nedenle bir ülkedeki tüm bireylerin demokrat olabilmesi için öncelikle o ülkenin siyasal sistemini çağdaş ve kendine özgü kültür değerleri üzerine temellenmesi gerekmektedir . Demokratikliği gerçekleştirmesi ise ancak o ülkedeki bireylerin çağdaş ve demokratik eğitimi ile olasıdır.
Demokrasinin ve ulusal egemenliğin gerekliliğini ve önemini şu sözleri ile dile getirmektedir.Atatürk aslında demokrasinin ve ulusal egemenliğin korunmasının insanların bu konuda demokratik eğitimi ile gerçekleşeceğini belirtmektedir.
“ Demokrasi ilkesinin en yeni ve akılcı uygulamasını
sağlayan hükümet biçimi Cumhuriyettir. Demokrasi ilkesi, egemenliğini
kullanan araç ne olursa olsun, esas olarak ulusun egemenliğine sahip
olmasını ve sahip kalmasını gerektirir.”
Çağdaş-demokratik,özgürlükçü toplumlarda,devletin temel görevi bireylere hizmet etmektir.
Devletin temel görevlerinden birisi olan bireylere hizmet etmek eğitim açısından ele alındığında; ülkenin çağdaş uygarlık düzeyine erişmesi, gelişip, kalkınması, evrensel değerleri kazanıp, benimsemesi için bireylerin eğitimi olmazsa olmaz bir koşul olarak karşımıza çıkmaktadır.
Hasan Ali Yücel’ in Hürriyet Gene Hürriyet adlı eserinde, “Ben varım her şey bende var olacaktır.” Dediği nispette devlet milletin olur. Milletin olmayan, olamayan devletler yıkılmaya mahkumdurlar...“ Devlet milletin şahlanmış iradesidir.” Sözlerini söylemesinden bir yıl önce Atatürk , kurduğu hükümetin demokratik bir sisteme sahip olmasını söylemekten çekinmemiştir. Çünkü kendisinin ana düşüncesi her şeyin milletten geldiği gerçeğidir.
Türk Toplumunun sağlıklı bir yapıya kavuşması, kalkınıp – gelişmesi için öncelikli olarak çağdaş ve demokratik hukuk devleti özelliklerine tam olarak sahip olması, insan hak ve hürriyetlerini bilip, koruyup, uygulaması ve benimsemesi için ülkemizde çağdaş-demokratik bir eğitim sistemine geçişle olasıdır.
Eğitimde yeniden yapılanmayla ilgili direnmelere, tutuculuğa son verilmeli, en kısa sürede yeniden yapılanma yönündeki engelleri ortadan kaldırıcı yasal düzenlemeler gerçekleştirilmelidir.
Avrupa Birliğine giriş sürecinde, Avrupa ile entegrasyon için çağdaş yeniden yapılanmalara gidilmesi kaçınılmaz olmuştur. Cumhuriyet ’e geçiş sürecinde Atatürk ’ün eğitim alanında yaptığı devrimler ile çağa uygun yapılanmalara ışık tutarak yol göstermiştir. Bizler bu ilke devrimlerin takipçileri olmalıyız !...
Atatürk Cumhuriyeti’nin Gençleri ! Ülkenin yılmaz bekçileri ! Atatürk ’ün bize emanet ettiklerinin takipçileri olarak; Onun ilelebet kalbimizde yaşaması ve mezarında rahat uyumasını istiyorsak, bize emanet ettiği T. C.nin gelişmesini sağlayacak; çağdaş bir eğitim uygulamasına daha fazla geç kalmadan yasal düzenlemelerini gerçekleştirip, biran önce geçmemiz zorunlu hale getirmiştir.
Çağdaş yapılanmaya gidemeyen ulusların , kalkınması, büyüyüp gelişmesi ve gelişmiş ülkeler seviyesine çıkması olanaksız hale gelmiştir.
Demokratik Yönetim: Siyasal, ekonomik ve sosyal vb. eşitliklerin bulunduğu, uygulandığı, yaşandığı, korunduğu; demokrasinin tüm kurallarını çeşitli yönleri ile benimsendiği yönetimde, uygun davranışları yaşam felsefesine ve biçimine dönüştüren herkes demokrattır. Demokratik davranıyordur...
Demokrat insanlar, ülkesini sadece siyasi hak ve özgürlüklere kavuşturmayı yeterli bulmazlar. Seçme, seçilme, kendi düşüncelerini söz ve yazı ile ifade etme, kanunlar önünde eşit tutulma, ekonomik açıdan ülke gelirlerinden eşit yararlanma vb. ülkemizde yaşayan her bireyin eşit olmasını savunup, uygulamada hayata geçmesini sağlamak ister ve hedeflerler.
Demokratik karakter : İnsan için erdem olan davranış ve özelliklere sahip olmak kendi tekellerinde değildir. Her insanın hakkıdır.
Bireyleri değerlendirirken ırk, renk, dini inanç, yaş, milli yada etnik köken, sosyal ve ekonomik farklılıklardan dolayı ayrım yapılmamalıdır. Yalnız insan olduğu için değerlidir koşulu gerekli ve yeterli koşul olmalıdır.
İnsana insanca,insana yaraşır gerekli önem ve değer;ayrım yapılmadan ve koşulsuz verilmelidir. Demokratik karaktere sahip birey bu özellikler dışında her eleştiriye açıktır. Her bireyin bireysel özelliklerine göre öğrenebilecekleri bir şeyler olacağını kabul ederler. (Empatik Yaklaşım) Savunucuğa yol açan yargısal iletişimi değil, açık iletişimi kullanırlar. Akılcı düşünürler, diğer deyişle bilimin ilke ve yöntemlerini kullanırlar.Değişime kapalı değil, açıktırlar. Geliştirici, sorun çözücü, uyum sağlayıcı, iş doyumuna ulaşıcı, özverili, kararlı ve sabırlı üretime yönelik düşünürler.
Bilimsel düşünmenin temelini merak, araştırma, inceleme, gözlem, deney ve kazandığı bilgileri kullanma,sorgulama oluşturur.
Gelişim dönemlerinde her döneme özgü bu özelliklerin bilinerek olumlu davranışlara dönüştürülmesi esas alınmalıdır.
C- ATATÜRKCÜLÜK: Atatürk’ ün Türk Toplumunu esaretten kurtardıktan sonra, Cumhuriyet Yönetiminin yerleşmesi ve ülkemizi çağdaş ülkeler seviyesinin üstüne çıkarmak için ortaya koyduğu, düşünce, görüş, ilke ve devrimleri için gösterdiği çabaların ve yaptığı uygulamaların tamamına Atatürk’ün düşünceleri diyebiliriz. Atatürk bu düşüncelerinin ileriki zamanlarda hayata geçirilmesi görevini Türk Çocuklarına ve Türk Gençliğine manevi miras olarak bırakmıştır.Bizler Atatürk’ün bu yüce emanetlerine sahip çıkmak ve ülkemizin kalkınıp gelişmesini sağlamak için önce cehaleti yenmemiz gerekmektedir.Toplumumuzun ilerleyip kalkınmasına engel teşkil eden köleliği, bölünüp, parçalanmayı, cehaleti, yobazlığı, bağnazlığı,geriye dönüşü vb. çağdaşlaşmanın ve gelişmenin önündeki engelleyici unsurlarla hep mücadele etmeliyiz.Bu nedenle çağdaş bir eğitim sisteminde Atatürk’ün düşünce görüş ve ilkelerinden mutlaka yararlanmamız gerekmektedir.Geçmişte ve günümüzde ezilen ulusların bağımsızlık ve gelişmesi yolunda esin kaynağı olan bu düşüncelerin en büyük rehberimiz olması gerekmektedir.
Atatürk’ün ilke ve devrimleri, O Eşsiz İnsanın görüş ve düşünceleri her zaman bizim aydınlanma ve kalkınma yolunda ışığımız ve aydınlatıcımız olmuştur. Olmalıdır!...
Bu amaçla eğitim sisteminin düzenlenmesinde ve eserimin her bölümünde onun ilkelerini, düşüncelerini ve söylevlerini dile getirdim.Yine örnek almamız gereken bazı konuları bu bölümde dile getirmek istiyorum.
“ Hiçbir şeye muhtaç değiliz, yalnız tek bir şeye ihtiyacımız vardır: Çalışkan olmak. Toplumsal hastalıklarımızı tetkik edersek, temel olarak bundan başka, bundan mühim bir hastalık keşfedemeyiz.Hastalık budur. O halde ilk işimiz bu hastalığı esaslı suretle tedavi etmektir. Milleti çalışkan yapmaktır.Servet ve onun tabii sonucu olan refah ve saadet, yalnız çalışkanların hakkıdır.”
Eğitim sistemimizde alınan kararların geciktirilmesi, çağdaş ülkeleri gerilerden izlememiz, insanlarımızın bireysel ayrıcalıklarına uygun yetiştirilmesi yerine, diplomalı işsizler ordusu yaratmamız vb. sorunlar hep bu hastalığımızdan kaynaklanmaktadır. Bu hastalığımızın ortadan kaldırılması “Çağdaş ve Demokratik Eğitim Dizgecine” en kısa sürede geçerek üreterek ve çalışarak, ülkesine katkıda bulunacak insanların yetiştirilmesi ilk adım olarak hedeflenmelidir.
“ Memleketimizi, toplumumuzu gerçek hedefe, gerçek mutluluğa ulaştırmak için iki orduya ihtiyaç vardır: Biri vatanın hayatını kurtaran asker ordusu, diğeri milletin geleceğini yoğuran irfan ordusudur.Bu iki ordunun her ikisi de hayatidir, kıymetlidir ve yücedir.”
Atatürk ülkemizin ilk öğretmenlerine ilk seslenişinde, ulusal egemenliğimizin ve ülkemizin korunmasında birinci ordunun , ülkemizin gelişip, kalkınmasında ve geleceğinin şekillenmesinde ikinci ordunun ne kadar önemli olduğunu belirtmektedir. Yine Atatürk 29 Ekim 1933 ‘te Cumhuriyetimizin 10. yıl dönümünde gelişmiş ülkelerin gerisinde kalmamak ve ülkemizi çağdaş ülkeler seviyesinin üstüne çıkarmanın, birlik ve beraberlikle yani katılımcılık anlayışı ile, azimle çalışarak; herkesin üzerine düşen görev ve sorumluluğun bilinci ile görevlerini yapmalarının ne kadar önemli olduğunu, çağın gelişmelerine ayak uydurmamızın gerekliliğini ve gelişmiş ülkeler seviyesine çıkmamızdaki gerekliliğini ve önemini bundan 65 yıl önce belirtmiştir.Bu amaca ulaşmak için ağır ve yavaş hareket ederek değil hızlı hareket etmek gerektiğinin önemini vurgulamıştır.
“ Az zamanda çok büyük işler yaptık, bu işlerin en büyüğü, temeli, Türk Kahramanlığı ve yüksek Türk Kültürü olan Türkiye Cumhuriyetidir. Bundaki başarıyı, Türk Ulusunun ve onun değerli ordusunun bir ve beraber olarak azimle yürümesine borçluyuz.Fakat yaptıklarımızı asla yeterli göremeyiz. Çünkü, daha çok ve daha büyük işler yapmak zorunda ve azmindeyiz. Yurdu muzu dünyanın en bayındır ve en uygar ülkeleri seviyesine çıkaracağız. Ulusumuzu en geniş refah ve kaynaklarına sahip kılacağız. Ulusal kültürümüzü, çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkaracağız. Bunun için, bizce zaman ölçüsü, geçmiş yüzyılların gevşetici anlayışına göre değil, yüzyılımızın sürat ve hareket kavramına göre düşünülmelidir.”
Atatürk’ün ilke ve devrimlerinin takipçileri olarak,onun ilke ve devrimlerini daha ilerilere götürmek, çağdaş koşullara uyarlamak her Türk Aydınının görev ve sorumluluğudur. Atatürk’ün Türk Gençliğine bıraktığı bu mirasın değerini bilelim. Aksi takdirde Atatürk’ ü ışıksız ve karanlıkta bırakacağımızı, Onun mirasına layık olmadığımızın bilincinde olmalıyız.Bu nedenle Atatürk’ü karanlığa sokmak isteyenlerin, Atatürk’ün ilke ve devrimlerinin, çok yönlü kişiliğinin takipçisi olmayarak bu ışığı söndürmek isteyenlere tek panzehirin çağdaş bir eğitim sisteminden geçtiği asla unutulmamalıdır.
Tüm bu nedenlerle, eğitim sistemimizde geriye doğru adımlar atmamak, hep çağdaş gelişmelere uygun düzenlemeler yaparak, yeni ve çağdaş bir eğitim sisteminin uygulanmasına, daha çok zaman kaybetmeden süratle geçmemiz gerekmektedir...
Ç - YÖRESELLİK: Her bölgenin,her ilin sosyal-ekonomik koşulları dikkate alınarak eğitimde yeniden yapılanmalara ve düzenlemelere gidilmelidir.
Gaziantep ili sanayide gelişen bir ilimizdir. Bu ilin ve yörenin koşullarına uygun olan sanayiinin tüm birimlerinde ve gerekli meslek alanlarındaki ara gücü elamanlarının ve diğer birimlerde her düzeyde istihdam edilecek personelin yetiştirilmesini sağlayacak programlara yer verilmelidir. ( teknisyen, tekniker,mühendis vb.)
Şanlıurfa ile tarım ve hayvancılık alanında gelişmektedir.Tarım,hayvancılık alanında sektörlerin daha çok gelişmesini sağlamak için eğitim programları bu alanlarda yetiştirilecek her kademedeki bireylerin yetiştirilmesini esas almalıdır.
İskenderun, turizm,konaklama,otelcilik,denizcilik gelişen bir il ise bu sektörlerde ve alanda gelişmeyi sağlayacak ve üretimi arttıracak her seviyede elemanların yetiştirilmesini sağlayacak programlara öncelikli olarak yer verilmelidir.
İstihdam alanları az ve sınırlı sayıda gelişimi sağlayacak özel ya da devlet sektörü bulunan diğer illerimizde ve yörelerde tüm bu koşullar dikkate alınırken, ham maddesi o yörelere yakın yerlerde bulunan ya da her ilin koşullarında açılabilecek nitelikteki, bazı sanayii alanları, sektörleri ve kurumları ya da fabrikalar özel sektör ve girişimcilere kolaylık sağlanarak, teşvik edilerek, bu yörelerimizde de istihdam yaratacak şekilde bir yapılan maya gidilmelidir. Bunun yanında tüm illerde küçük ve orta boy işletmeler devletin düşük faizli kredi ya da daha farklı desteği ile desteklenmelidir.
Ülkemizde bu amaçla yapılan bilimsel araştırmalardan yararlanmalı, gerekiyorsa daha detaylı araştırmalar değerlendirilerek; o bölgenin,o ilin koşullarına uygun (Sanayii, turizm, ticaret, hayvancılık, denizcilik, endüstri vb. işkollarında ) araştırmalar o ildeki ve ülkemizdeki Eğitim Komplekslerinin ve Kampusların bilimsel araştırma sonuçları dışında diğer illerin Eğitim Komplekslerinin ve Kampuslarının araştırma sonuçların dan da yararlanılmalıdır. Ayrıca ( Bilim adamları, araştırmacılar, ekonomistler, sanayi-ticaret odaları, Eğitim Kompleksleri, sivil toplum örgütlerinin vb.) katılımı ile oluşturulacak kurullar ve yapılacak toplantılara bu kesimlerinde görüşleri doğrultusunda kararlar alınmalıdır.
Bu toplantılarda alınan kararlar doğrultusunda 5 yıllık il kalkınma ve ülke kalkınma planları oluşturulmalıdır. Bu planın, (Devlet Planlama teşkilatı ) iller ve ülke genelinde hayata geçirilip, noksansız uygulanması için gerekli düzenlemeler tüm mevcut olanaklar seferber edilerek yapılmalıdır. Eğitim- öğretim durumuna göre istihdam edilecek iş alanları önceden belirlenmelidir.
Geçici olarak uygulama için eğitim kompleksleri belirlenerek uygulamaya geçilmelidir. Daha sonra tüm illerde ya da bölgelerde bu kompleksler yaygınlaştırılabilir. Aynı model den yararlanılabilir.
Kalkınma planlarında o ilde hangi iş kollarının oluşturulması gerektiği ,planlaması, ilin koşullarına uygun ağırlıklı programlar ve ülke genelinde geçerli olacak belirli sayıda programlar belirlenmesi ve açılması, istihdamı,kontenjanlar, programlarla ilgili her türlü düzenlemelerin yapılması ve yeniden yapılanmaya uygun geliştirme ve verimliliği arttırıcı çalışmalar,istihdam vb. tüm koşullar oluşturulmalıdır.
Örnek: Tekstil iş kolunda Gaziantep ilinde lise düzeyinde olacak(mesleki eğitimde uygulamaların 3308 sayılı çıraklık eğitim kanununa uygun uygulamalı eğitim ağırlıklı ve ücret karşılığı iş yerinde,iş başında eğitim koşullarına uygun olması) ne kadar tekstil teknisyenine ihtiyaç olduğu (5 yıl içinde), 2 yılık M.Y.O mezunu olarak ne kadar tekstil teknikerine ihtiyaç olduğu ve Mühendislik Fakültesi mezunu tekstil mühendisine ne kadar ihtiyaç olduğu,Türkiye’de tüm bu sektörler Gaziantep gibi il il belirlenerek; 5 yıllık planlama doğrultusunda Türkiye’de tekstil sektöründe ne kadar elemana ihtiyaç var belirlenir.Bu doğrultuda ihtiyaca göre kontenjanlar açılır.Bu kontenjan belirlemesinde uyulması gereken en önemli kural, her sektörde ve kademedeki ihtiyaç duyulan kontenjan sayıları,eğitim komplekslerine bağlı her kademedeki kurum için belirlenen sayıyı geçmemelidir. Daha sonra dikey geçiş, açık öğretim ve benzer alanlara geçişler kontenjan fazlalıkları da bir sonraki 5 yıllık il ya da ülke kalkınma planlarına dahil edilerek kontenjan fazlalığı, elamanın mezun olması önlenmelidir.Ayrıca aynı şekilde fakültelerde mastır ve doktora yapacak öğrencilerin de kontenjanları belirlenmelidir.
Bu amaçla tek merkezden (MEB.) alınan kararlarla değil, MEB. nca hazırlanan Genel Program,Eğitim Komplekslerinin bünyesindeki komisyonlarca ( Eğitim Komplekslerine bağlı, kampuslardaki fakülte, kampus ve amfilere ayrılmış her kademedeki eğitim kurumları, bünyesindeki çeşitli kurumların ilgili eğitim komisyonlarında alınan kararlar ve hazırlanan programlar eğitim üst kuruluna gönderilir. Onaylandıktan sonra o ildeki Eğitim Komplekslerinde uygulamaya konulur.Hukuki ve yasal yönden bazı sakıncalar yaratacağı kanaati oluşanlar MEB.nın taşra birimlerince onaylanır.Onayda sakınca görülecek ya da tereddüt edilen durumlarla ilgili MEB Merkez Teşkilatının ilgili birimlerine gönderilerek en kısa sürede onay alınarak yürürlüğe girer.) O ilin ve Eğitim Komplekslerinin koşullarına uygun gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra, Eğitim Komplekslerinin Yönetim Kurullarının onayından sonra, uygulama oluru alınmak üzere İl Milli Eğitim Kuruluna gönderilir.
İl-İlçe Program Komisyonunda değerlendirilip son şekli verildikten sonra (Milli Eğitim Üst Kurulu yetkililerince düzenlenmelidir). Bu kurulun ya da MEB onayından sonra yürürlüğe girer ve uygulamaya konulmak üzere ilgili Eğitim Kompleksinin yönetimine gönderilir.
D - BİLİMSELLİK:
Bilgi Üretme: Bilgiyi araştırma,bulma,öğrenme ve yararlanma,bu amaçla bilgisayar- Internet, bilişim teknolojileri gibi çağın yeniliklerinden yararlanma, bireylerin kendilerini ve çevrelerindeki varlık ve olayları anlama, takip etme aralarındaki ilişkileri görmek, farkına varmak, önemini sezmek, araştırmak,tartışmakla doğru ve gerçekçi bilgilere ulaşılır. Kısaca çağın teknolojilerinden yararlanıp, bu bilgiler, çağdaş araç ve yöntemlerle öğrenilip, kullanıldığı ölçüde bilimsellik anlamını taşır. Çalışmaların bilimsel olabilmesi için deneysel yöntemlerle doğrulanmış belirli olgu, olay ya da konuların bütünün bir araya getirilmesi dışında yani Bilimsel Yöntem dışında geçerliliği olan başka bir yöntemden yararlanılmamalıdır.Çünkü gerçek veriler bilimsel yöntemle ve bilimi rehber edinerek gerçekleştirilebilir.
“ Uygarlık yolunda başarı, yeniliğe bağlıdır. Sosyal yaşamda, ekonomik yaşamda, bilim ve fen alanında başarıyı sağlamak için tek gelişme ve ilerleme budur. “
Bilim ve toplumsal bir süreç olan bilimsellik, çağımızda yeni enformasyon teknolojileri, evren bilim ve genetik, iletişimde yeni gelişmelerdeki hedef evrensel bilimleri oluşturmak çabalarından kaynaklanmaktadır.Bu gün teknoloji ile ekonomi birleşerek, bilgisayar destekli tasarımı,otomasyonu, bilgi iletişimle birleşerek,bilişimi, bilgisayar eğitimde yer alarak bilgisayar destekli eğitimi vb. teknolojileri ortaya çıkarmıştır. Yani çağımız, bireysel üretim ve kişisel projeler yerine ekip çalışmaları ile kitlesel ölçekte projeler üretilmesini sağlamaktadır. Sibernetik Uzay Çağını yaşadığımız günümüzde, bütün dünyadaki insanlar gibi bilgiyi aramalı, ulaşmalı, paylaşmalı,yararlanmalıyız. Bu amaçla Internet, campusevre vb. bilgisayar ağlarının insan yaşamına girmesi gerekir.
Eğitim-öğretimde, bütün bu teknolojilerden yararlanarak, bilimsel düşünmeyi ve bilgi üretmeyi, bilginin insan oğlunun yararına kullanılmasını sağlayacak tüm yasal düzenleme ler yapılmalıdır.
Atatürk ilke ve devrimlerini , kısaca Atatürkçü düşünce sistemini ön plana alan, çağın teknolojik bilimsel değişim ve gelişimlerine açık ve içinde yaşanan çağın koşullarına uygun eğitim sisteminde de çağdaş - bilimsel ve ülke koşullarına uygun düzenlemeler gerçekleştirilmelidir. Gelişmemiz, kalkınmamız için, çağımıza uygun üretken ve verimli insan gücü yetiştirmemiz, eğitimde çağdaşlaşmadan ve çağdaş teknolojiler den yararlanmaktan geçmektedir. Bu amaçla çağdaş ülkelerin seviyesine erişmekte tek rehberimiz Atatürk’ ün gösterdiği gibi bilim olmalıdır. Bilime erişmenin yolu ise öncelikli olarak, çağdaş ve bilimsel bir eğitim sistemine geçişle gerçekleşebilir. Bu gerçeklik hiç bir zaman unutulmamalı ve savsaklanmamalıdır...
Atatürk akıl ve bilimin önemini, vazgeçilemeyecek manevi miras olarak bizlere bıraktığını şu sözleri ile vurgulamaktadır.
“ Ben manevi miras olarak hiçbir nas’ı katı, hiçbir dogma, hiçbir donmuş ve kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevi mirasım ilim ve akıldır... Böyle bir dünyada asla değişmeyecek hükümler getirildiğini iddia etmek, aklın ve ilmin gelişmesini inkar etmek olur. Benden sonra beni izlemek isteyenler bu temel eksen üzerinde akıl ve ilmin kılavuzluğunu kabul ederlerse, manevi mirasçılarım olurlar. “
Günümüzde, toplumsal, ekonomik ve üretim etkinlikleri vb üst yapı alanlarına da yansıyan hızlı değişiklikler, din, sanat, hukuk, politika, eğitim vb. toplumsal alan dediğimiz alt yapıları da değiştirerek al aşağı etmektedir.Yalnız herkesin bildiği bir gerçeklik vardır. Üst yapıdaki değişiklikler sürekli olarak, altyapıdaki değişikliklere kıyasla daha dirençlidir ve daha yavaş gelişmektedir. Bu nedenle gelecekte insan oğlunun altyapının, diğer değişle bilimsel gelişme ve değişimler sonucu ürettikleri nesnelerin köleleri haline gelme tehlikesine karşı sürekli uyanık olmaları gerekir. İşte alt yapıyı oluşturan kurumlardan en önemlisi ve her alanda gereksinim duyulan eğitim yani Bireysel Eğitim önemsenip, düzenlenirse, insanın oluşturduğu güçlü ve sağlıklı bir kişilik sayesinde gelecekte teknolojinin kölesi olmasını engelleyecektir. Çünkü her çağda insani özelliklerin devam etmesi,sürekliliğinin sağlanması her bireyin bir değer olduğu ilkesi ile hareket eden bireylerin bireysel olarak gelişimini sağlayan Bireysel Eğitimle gerçekleşeceğine inanmaktayım.
Çağın koşullarına uygun eğitim, ülkemizde okul öncesinden başlayarak, eğitim- öğretimin her kademesinde yaygınlaştırılarak, aşağıda belirtilen amaçları gerçekleştirebilmelidir. Eğitimin her aşamasındaki bireylerin ayrıcalık tanınmadan , bireysel özelliklerine uygun optimum gelişmesini sağlayan; kendine güvenen ,özgüven duygusu gelişmiş ,kendi kendisi ve başkalarıyla barışık, yakın çevresinden başlayarak aşamalı olarak toplumla ve tüm insanlarla barışık ,olumlu davranışlara sahip , sağlıklı kişilik ve karakter kazanmış, insanları ayrım yapmadan ve karşılık beklemeden seven, temel insan hak ve özgürlüklerini bilen – savunan ve uygulayan, bağımsız, ,demokratik, çağdaş ve hür düşünceye sahip, karşılaştığı güçlük ve sorunları aşmada akılcı, çok yönlü ve tarafsız düşünüp kararlar veren, yapıcı çözüm yolları üreten, sağlıklı davranan, Atatürk ilke ve devrimlerine bağlı olmakla yetinmeyip Onun düşüncelerini her zaman savunan, kollayan, uygulayan, ve takipçisi olan ; bizlere,
Onun eşsiz emaneti , laik,demokratik ve sosyal bir hukuk devleti olan T. C. Devletini her zaman koruyup kollayan, ,vatanını ve milletini seven,bu ülkenin vatandaşı olmanın ayrıcalığı ve gururunu duyarak, her zaman ülkesini yüceltmeye çalışan, çağdaş-teknolojik ve bilimsel değişim-gelişmelerden yararlanıp ,düzenlemeler yapmayı alışkanlığa dönüştüren , çalışkanlığı ulus olarak amaç edinen ve olumsuzluklarda yılmayıp hep mücadele ede bilen sağlıklı karakter ve sağlam kişilik sahibi bireyler yetiştirmeyi amaç edinmelidir.
“ Uygarlığın coşkun seli karşısında direnmek beyhudedir. Dağları delen, semalara uçan, göze görünmeyen zerrelerden yıldızlara kadar her şeyi gören, aydınlatan, etüt eden uygar lığın, bilimin karşısında, kudret ve yürekliliğinde; eski zihniyetlere, ilkel hurafelerle yürümeye çalışan milletler yok olma ya ve hiç olmazsa tutsak ve aşağılanmaya mahkumdurlar. “ diyen Ulu Önder M. Kemal Atatürk’ ün bu sözlerine kulaklarını tıkıyorlar. Halen eskimiş ve bir çok ülkede, ülkemizde denenmiş ve sonuçta bir çok olumsuzluklara yol açan, bu çağdışı eğitim sistemlerinde direnmenin bir sonuç vermeyeceği, bilimin ışığı önünde direnen ulusların gibi yok olmaya, diğer ülkelerce dışlanmaya ya da tutsak edilmeye mahkum olacaklarını; kalkınıp gelişmenin tek ışığının bilim olduğu gerçeğini neden anlayamıyorlar...
“ T.C. ‘nin Halkı, yeni ve gelişmiş bir toplum olarak, sonsuza dek yaşamaya karar vermiş, tutsaklık zincirini tarihte benzeri görülmemiş kahramanlıklarla parça, parça edilmiştir.”
Diyen Atatürk, sonsuza dek yaşamamız ve tutsak olmamamız için bilimi rehber edinmemiz gerektiğini ve ancak bilimi rehber edinenlerin kendisinin manevi mirasçıları olabileceğini ise aşağıdaki sözleriyle vurgulamıştır..
“ Benim manevi mirasım ilim ve akıldır. Benden sonra beni izlemek isteyenler, bu temel eksen üzerinde akıl ve ilmin rehberliğini kabul ederlerse manevi mirasçılarım olurlar.”
Yine “ Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. “ diyerek, çağdaş uygarlık düzeyine yükselmemizde, bilimin öncü ve yol gösterici olduğunu, kalkınmanın ve gelişmenin yolunun bilimden geçtiğini ise şu sözleri ile vurgulamıştır.
“ Dünyada her şey için, maddiyat için, maneviyat için, hayat için, başarı için en hakiki mürşit bilim ve tekniktir. Bilim ve tekniğin dışında doğru yol aramak gaflet, cehalet ve doğrudan sapmadır.”
E- BİREYSELLİK: Bilgi çağını yaşadığımız şu günlerde, bilginin üretilmesi ön plana gelmiştir. Bilginin üretilmesi , bilgili bireylerin yetiştirilmesinin önemini arttırmıştır. Çünkü çağımızda ürünün çabuk, kaliteli ve seri üretimini makineler, çağın makinelerini üretmek için gerekli bilgiyi ise alanında nitelikli yetişmiş insan gücü üretmektedir. Bilginin üretiminde, nitelikli bilginin üretilmesi esas alınmalıdır. Çağımızda insanlar edindikleri nitelikli bilgilerle, ürettikleri makinelerden yararlanarak, nitelikli üretimi gerçekleştirmektedirler.
Nitelikli bilgi, insanın nitelikli yetişmesi ve yetiştirmesi ile gerçekleşir.İnsanın iyi yetişebilmesi, kendini gerçekleştirip, kanıtlayabilmesi, bireysel ayrıcalıklarına uygun hazırlanmış eğitim programları ile gerçekleşir. Bu amaçla her bireyin bireysel ayrıcalıklarına uygun yetiştirilmesi , çağımızın eğitim sistemlerinde hedeflenmelidir.
Her birey doğuştan kalıtsal, biyolojik,duyusal, zihinsel ve fiziksel vb. özellikler bakımından farklı, farklı özelliklerle donatılmış olarak yani farklı potansiyelle dünyaya gelir. Doğuştan biyolojik ve kalıtsal özellikleri ile donatılmış olarak dünyaya gelen birey,çevrenin olumlu ya da olumsuz koşullarından etkilenerek, belirli oranda değişimlere uğrar.Bilişsel alanda ( algılama,anlama,kavrama,hayal gücü,düşünce vb.), duyusal alanda (hissetme, önsezi,sevinç,üzüntü,nefret,acı,olaylara karşı duyarlı ve duyarsız oluşu vb.), psiko-motor
( insan organizmasının olaylar karşısında verdiği tepkiler) yetenek (Eğitim yolu ile bilgi ve beceri kazanma, neyi yapıp ve yapamayacağı vb. gücünün belirleyicileri de diyebiliriz.), ve kişilik her bireyde farklı farklıdır.
Her birey, bulunduğu çevrenin olumlu ya da olumsuz koşulları ile etkilenir. ( Anne-baba ve ebeveyn ya da eğitmenin özellikleri,yaşadığı ortam ve koşulları, kitle iletişim araçları ve diğer tüm olanaklar.) Bu potansiyel güçleri destekleyerek geliştirebileceği gibi azaltılıp,kısırlaştırıp yada köreltebilmektedir. Bu nedenle her birey, doğuştan getirdiği potansiyel güçleri oranında eğitim-öğretim koşullarından yararlandığında; yeteneği ortaya çıkıp, gelişebilmektedir. Bireyin, örgün eğitime başlayıncaya kadar, yaşantısının belirli dönemlerinde olumsuz koşullar sonucu bazı yetenekleri keşfedilmemiş ya da ortaya çıkarılmamış olabilir. Eğitimin temel amaçlarından biri bireyin bu durumuna uygun koşullarında düzenlenmesini gerektirmektedir. Bu nedenle bireyin yaşantısının her döneminde bireysel ayrıcalıklarını ön plana alan ve bireyin her dönemde kendini her seviyede geliştirmesine katkı sağlayan bir eğitim modelinin oluşturulması, olmazsa olmaz bir koşul ve zorunluluk olmalıdır.
F–KATILIMCILIK: Her ilin koşullarına uygun olan, Sanayii ,Turizm ,Tarım ,Ticaret ,Hayvancılık , Madencilik vb sektörlerde eğitim alanında ne gibi planlama ve çalışmaların yapılacağını belirlemek amacı ile İl Milli Eğitim Üst Kurulu toplanır. Bu toplantıya, Valilik-İl Milli Eğitim Müdürlüğünün, Yerel Yönetimlerin , İlgili Eğitim Kompleksi yönetici ve temsilcileri, Türkiye’de bu alanda bilimsel araştırmalar yaparak kendini kanıtlamış akademisyen ve araştırmacılar ve Sivil Toplum Örgütlerinin (Odalar,birlikler,dernekler,sendikalar,konfederasyonlar,kuruluşlar vb.) yönetici ve temsilcileri katılır. Bu kurulda her ilin 5 yıllık kalkınma planları doğrultusunda eğitimle ilgili her türlü sorunu tartışılır ve kararlar alınır.O ilde hangi alanlara ve iş kollarına ihtiyaç bulunmaktadır,bunların,planlanması,programların ,hangi alanda ne kadar ve ne niteliklerde öğrencinin yetiştirilmesi ve bunların istihdamı vb. her türlü düzenlemeyi kapsayan kararlar alınır.
Eğitim Kompleksi bünyesindeki, tüm kampus ve amfilerdeki her kademedeki eğitim-öğretim kurum ve kuruluşları ( Okul öncesi eğitiminden yükseköğretime kadar, yükseköğretime bağlı tüm fakülteler, tesisler vb. kampusun tamamı.) ve tüm birimlerdeki yöneticiler, branş / bölüm / alanların zümre/ bölüm başkanlarının, öğrenci temsilcilerinin katılımı ile tüm kararların alınması gerekmektedir.
Kampustaki , eğitim-öğretimin kaliteli ve verimli olabilmesi, sorunlar çıkma ması,tüm kurum ve kuruluşların bünyesindeki ilişkilerin sağlıklı olarak yürütülmesi ; katılımcılık, eşgüdüm ve koordinasyonun sağlıklı yürütülmesi ile gerçekleşir.
Eğitim Kompleksi Yönetim Kurulunun projelerinin,alınan her türlü kararın tüm kesimlerinin katılımı ile görüşleri doğrultusunda belirlenip, karara bağlanması katılımcılığın gereğidir. Ayrıca açıklık ilkesi gereği, Eğitim Kompleksine bağlı tüm bölümlerde dedikoduları önleyici bir rolü bulunmaktadır.
Başlangıçta Milli Eğitim Üst Kurulunda, o ilin koşullarına uygun meslekler, programlar, planlamalar,istihdam ve finans alanları vb. eğitim-öğretimle ilgili her türlü kararlar, katılımcılık esası ile il valisi, kaymakamlar, il –ilçe milli eğitim, yerel yönetim , sivil toplum örgütleri, Eğitim Komplekslerindeki her kademedeki birimlerinin başkan ve temsilcilerinin katılımı ile toplanır. Bu toplantıda ilin koşullarına uygun eğitim-öğretimle ilgili genel kararlar alınır.
Atatürk katılımcılığın önemini, ulusal birlik ve beraberlikle her güçlüğün yenileceğini, her sorunun çözüleceğini belirterek, birlik beraberlik içinde çözülemeyecek sorunun olmaya cağını ve karanlıktan aydınlığa çıkmamızda tek aydınlatıcı yolun bilim olduğunu; kalkınmamızın koşullarından birinin bilim ve katılımcılık olduğunu, mesajını o yıllarda veren ileri görüşlü bir lider olmuştur.
“ Türk Ulusu, ulusal birlik ve beraberlikle güçlükleri yenmesini bilir. Çünkü, Türk Ulusunun yürümekte olduğu gelişme ve medeniyet yolunda elinde ve kafasında tuttuğu meşale müspet bilimdir. Biz esasen ulusal varlığın temelini, ulusal şuurda ve ulusal birlikte görmekteyiz. Türk Ulusu ulusal birlik ve beraberlikle güçlükleri yenmesini bilmiştir. “
” Büyük işler, mühim teşebbüsler ancak müşterek mesai ile mümkündür.”
Sözü ile katılımcılık ve ekip çalışması ile güç sorunlar çözülür ve önemli görevlerin ancak katılımcılıkla çözüme kavuşacağı, hayati önem arz eden teşebbüslerin ekip çalışmaları ile çözümlenip, başarılı olunacağını vurgulamıştır.
Eğitim kurumlarının çağdaş ve özerk bir yapıya kavuşması için, çağın gelişen koşullarına ayak uydurması ve bilimin beşiği işlevini yürüterek, diğer uluslara örnek olabilmesi için, tüm çalışanlarının kendilerinin özgür iradesi ve demokratik usullerle seçilmesi, herkesin görev ve sorumluluklarının bilinci ile hareket ederek, paylaşımcı,özveri ve işbirliği içinde ve alınan kararlara katılması, oluşturulan kurul ve komisyon kararları ekip çalışması ruhu ile alınıp, işbirliği ve koordinasyon içinde hayata geçirilmelidir.Ayrıca ildeki eğitimle ilgili sektörlerin ve sivil toplum örgütlerinin ve il komisyonlarında alınan kararlar da dikkate alınarak gerekli düzenlemelerin yapılması, diğer değişle herkesin görüş katkılarının sağlanarak toplumun bütünleşmesi, katılımcılık ilkesinin gereklerindendir.
G- AÇIKLIK VE SAYDAMLIK: Ülkemizin yolsuzluk, talan ve vurgun cenneti olmaktan kurtulması, insanlarımıza dürüst, temiz, güvenilir, sağlam kişilik sahibi vb. insani özelliklerin kazandırılması ile temiz toplum özlemimiz gerçekleşebilir. Bu özlemin gerçekleşip ülkemizin kalkınmasında açıklık ve saydamlık ilkelerine uyulması olmazsa olmaz eğitim ilkelerinden biri olmalıdır. Eğitimciler bu gibi örnek davranışları göstererek öncü olmakla kalmamalı,eğitimci misyonunun gereği geleceğimizin güvencesi olan çocuklarımızı ve gençlerimizi dürüst, güvenilir,temiz, ülkesini ve milletini seven, koruyan, kollayan, Atatürk ilkelerini ve ülkemiz gerçeğindeki temel ilkeleri rehber edinen bireyler olarak yetiştirmek hatta bununla da yetinmeyerek;her türlü eleştiri ve öz eleştiriye açık, saydamlık anlayışına sahip, tartışan, sorgulayan, paylaşan, bilgi aktaran vb. insan için erdem olan davranışların kazandırılmasını sağlayıcı olmalıdır.
Eğitim Komplekslerindeki ( Bünyesindeki Kampuslar, Amfiler ve diğer birimler.) tüm çalışmaların başarılı ve kaliteli olabilmesi için yukarda belirtilen ilkelere uyulması, tüm faaliyetlerin ekip çalışması anlayışı ile yürütülmesi ve tüm eğiten ve eğitilenler arasında işbirliği, güven ve özgüven geliştirilip, gerçekleştirmelidir. Bunun sağlanmasının ön koşulu, tüm yapılan çalışmalar ve sonuçları; Eğitim Kompleksinin Yayın-Basın Organlarında ve kurumlarındaki duyuru panolarında Televizyonlarda,, Internet sayfalarında, açıklık ilkesi ile tüm kesimleri bilgilendirmek amacı ile duyurulmalıdır.
Duyuru sonucu ortaya çıkacak sorunları ortadan kaldırmak, bireylerin kafalarında soru işaretleri oluşturmamak amacı ile önceden açıklanacak bilgilerin tüm ilgili taraflarca hazırlanıp, görüşleri ile beslenerek, düzenlenmesi ve yönetimin onayı ile yayınlanması esas alınmalıdır.
Ğ- LAİK VE ÖZERK EĞİTİM :Cumhuriyet öncesi, ülkemizde din ve devlet işleri daima tek kişilerin elinde kalmış, hem dinsel hem de dünyasal sorunların yönetim mekanını belirli kişiler işgal etmiştir.Bu nedenle din ve devlet işleri çoğu zaman birbirine karıştırıldığı için, tutuculuk bağlarından kopmayarak,özgür ,akılcı ve bilimsel düşünceye kapılarını sürekli kapalı tutmuşlardır. Bilimsellik konusunda Atatürk’ün çeşitli sözleri ile bunu vurguladığını görüyoruz.O yıllarda bu tehlikeyi gördüğü için, bilimin , gelişmenin ve kalkınarak çağdaş bir ulus olmanın önündeki bu engeli ortadan kaldırmak için ancak laikliğin kabulü ile, bu iki işlevin birbirinden ayrılacağının olmazsa olmaz bir koşul olduğunu görmüştür.
” Laiklik dine siyasetin karıştırılmaması yolunda verilmiş olan bir hürriyetin adıdır.Bu devrim sayesinde Türk Milleti, yasalara aykırı olmadan istediği fikre ve itikada inanabilmekte, fikir ve itikat ayrılığından dolayı bir zümre öbürü üstünde üstünlük iddiasında bulunmamaktadır. Kim ne, mezhepte bulunursa bulunsun, Türk Vatandaşı olarak eşit bir hürriyetin sahibidir. Hürriyet yine Hürriyet adlı eser.”
“ Mukaddes ve tanrısal olan, inanç ve vicdani kanaatlerimizin karışık ve dönek olan, her türlü çıkar ve tutkusuna sahne olan politikacılardan ve politikanın bütün organlarından, bir an evvel ve kesinlikle kurtarmak, ulusun dünya ve uhrevi saadetinin emrettiği bir zorunluluktur.”
Din işleri çeşitli çıkar çevrelerince, devlet işlerine ve özellikle eğitime alet edilecek bir araç haline getirildiğinde din, yurttaş ve devlet bundan zarar görür; zararın en büyüğü ise ülkeye verilen zararda görülür.
Laikliğin kabulü ile okullarda laik eğitim verilmeye başlanmıştır.Atatürk bilim ve kalkınma kadar eğitimde laikliğin ne kadar önemli olduğunu 24 Ağustos 1924 yılında “Öğretmenler Birliği Kongresinde” şu sözleri ile dile getirmiştir.
“ Cumhuriyet, fikren, ilmen, fennen, bedenen kuvvetli ve yüksek karakterli koruyucular ister.... Cumhuriyet sizden fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür kuşaklar ister.Ulusal ahlakımız uygar esaslarla ve hür fikirlerle geliştirilmeli ve desteklenmelidir. “
Atatürk bu amaçla Anayasamızdan başlanılarak, laik esaslara uygun düzenlemelerin yapılmasını gerekliliğini, gerçek laikliğe ancak bu suretle ulaşılacağını belirtmiştir.
Türkiye’de laiklik sadece din ve devlet işlerinin ayrılmasını tek ve dar kapsamlı bir ifade eden bir nitelik değil; aynı zamanda din ve vicdan özgürlüğüne olanak tanıyan ve bu özgürlüklerin kullanılmasını sağlayan ve akılcılığı savunan temel kurallar bütünü olarak ortaya çıkmıştır.Bu amaçla dini devlet işlerine alet etmemenin yanında inanç özgürlüğünü savunan temel bir kuvvet olarak ortaya çıkmıştır. Atatürk, “ Din gerekli bir kurumdur. Dinsiz ulusların devamına olanak yoktur. Din Allah ile kul arasındaki bağlılıktır.” Diyerek, din konusundaki olumlu görüşlerini belirtmiştir. Devamla, ” Bizim dinimiz en makbul ve en doğal bir dindir.Ancak bundan dolayıdır ki son din olmuştur.Bir dinin doğal olması için akılcı,fenne, ilme ve mantığa uygun olması gerekir.Bizim dinimiz bunlara tamamen uygundur. Hangi şey ki akla, mantığa, kamu çıkarına uygundur, bilin ki o bizim dinimize de uygundur.”
Yasalara aykırı olmadan herkes ibadetini, ayinini, dini törenlerini ve kanaatlerini açıklamaya ve yapmaya zorlanamaz.Bu inançlarından dolayı kınanamaz. Dinsel duyguları ve inançları özgürce kullanırken, inancımız gereği ibadetlerimizin Allah ile kul arasında olacağını unutmadan; politik çıkar hesapları için kullanmamak ve dinin sömürülmemesi için laiklik bir engel değil, varlığı dinin güvencesidir.Devletin sosyal,ekonomik politik ve hukuk vb. temel yapılarının kısmen de olsa din kurallarına dayandırmayı reddeder.Bu amaçla eğitim sektöründe, insanın eğitimi hedeflendiği için eğitimin temel ilkeleri olarak laiklik zorunlu olmalıdır.
Laiklik, karanlığın ve bağnazlığın düşmanı aynı zamanda aydınlığa açılan yolun başlangıcıdır. Cahillikten kurtulup, karanlığın girdabında boğularak yok olmak istemiyorsak, demokrasiye, çağdaşlaşmaya, gelişip, kalkınmamıza ışık tutan ve tek güvencemiz laikliğe insan olarak, sahip çıkmamız gerekmektedir.
Her Eğitim Kompleksi merkezi yönetime bağlı olarak görev yapabilir. Merkezi yönetim devlette devamlılık ilkesi ile yasalara uygun denetleme ve koordinasyon görevini yürütür. Ancak hiçbir zaman siyasi ya da keyfi davranamaz.Ancak bu eğitim kurumları kendi içinde yasal özerk bir yapıya sahip olmalı, kendi yöneticilerini demokratik esaslarla seçebilmelidir. Çözülemeyecek sorunları, her eğitim kompleksince seçilip,temsil yetkisi verilen Eğitim Kompleksleri Üst Kurulu vasıtası ile çözebilmelidir.
H-KALKINMA PLANLARINA VE İHTİYAÇLARA UYGUNLUK
Her yörenin,ilin eğitim koşullarına uygun Mili Eğitim Üst Kurullarında alınan kararlar rapora bağlanarak ilgili mercilere gönderilir. Bu kararlar 3 veya 5 yılı kapsayacak şekilde belirlenir. Tüm illerden, yörelerden gelen raporlar doğrultusunda ilgili birimler Türkiye’deki 5 Yıllık Kalkınma Planlarını ve Eğitim Politikalarını oluşturur. Karşılıklı işbirliği ve koordinasyon içinde her türlü kararlar alınıp, yasal düzenlemeler bu doğrultuda hedeflenir.
Diğer değişle kararlar yukardan hazırlanıp, uygulanması istenmesi yerine, illerin somut uygulanabilir kararları tek merkezde toplanarak, illerin öncelikli ihtiyaç, beklentileri ve koşullarından başlanarak, ülkenin ihtiyaç ve koşulları belirlenir. Belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda ülkemiz gerçeklerine en uygun MEB. Genel Eğitim Programı uygun gerekli yasal düzenlemeler yapılarak hazırlanır.
Bilineceği gibi bir programın sağlıklı uygulanabilmesi için koşullardan biri de programın ilin aynı zamanda öğrenecek, kaliteli yetişecek öğrencinin koşullarına ve ihtiyaçlarına uygun olması öğrencide öğrenme isteğinin oluşmasında ve ilin üretken ve verimli bireyler yetiştirerek gelişip, kalkınması yolundaki misyonunu gerçekleştirecektir.
I– ÜRETKENLİK VE YARARLILIK: Öğrenilecek her bilginin, hazırlanan her eğitim programının, bireylerin ve toplumun yararına olacağı, toplumu üretken hale getirip , kalkındırarak; insanlara mutluluklar getireceği ilkesi temel ilke olarak ele alınmalıdır. Yalnız insanlığa, topluma yararı kadar o ildeki tüm kurum ve kuruluşların üretime kazandıracağı katkı ve yarar ön planda tutulmalıdır. Bu amaçla eğitim programlarında gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. Hazırlanan Eğitim Programı, bireylere ve toplumun tüm fertlerine eşit şekilde yararlı olduğu , üretime ve ülkemizin gelişip, kalkınmasına katkı sağladığı derecede iyi ve geçerli bir program olacaktır.
İ – SÜREKLİLİK VE SÜREKLİ YENİLEYİCİLİK : Eğitim Kompleksi, ( Bünyesindeki kurum ve kuruluşlar,programlar, planlama tesisler,araç-gereçler vb.) çağın gelişen koşullarına uygun olarak sürekli düzenlemeler yapılmalı ve çalışanların da sürekli hizmet-içi eğitimlerle kendilerini yenilemeleri sağlanmalıdır. Ayrıca insanın değişen koşullara sağlıklı uyumu ve direncini azaltıcı ve yenilikleri sağlıklı kabul etmesini sağlayıcı çalışmaları yapmalıdır. ( Türk toplumun ve insanın doğası gereği yeniliklere direnme karşı çıkma kabullenmeme, kendini açık tutmama tutum ve eğilimleri egemendir. Bu daha çok karşılaştıkları güçlükle mücadele ve yeni duruma uyum güçlüğünden çok ataerkil aile yapısının gelenekçi bağımlılığından kaynaklanabilir. )
J – HER YERDE- HERZAMAN KARMA EĞİTİM : Eğitim okul çağındaki çocuklara ve gençlere belirli mekanlarda örgün eğitim yolu ile verilen eğitimle sınırlandırılmamalıdır. Türkiye Cumhuriyetinin her yaştaki bireylerine, yaşantılarının her döneminde yeteneklerine uygun istedikleri programlarda ki dersleri alıp, belirli dönemlerde (Gece, tatil süreleri, mesai dışında, Internet ortamında vb. Eğitim komplekslerinden yönelebilecekleri programlarını almaları. ) eğitim-öğretimlerini örgün ya da yaygın eğitim yolu ile tamamlamalarına olanak tanınmalıdır. Diğer değişle öğrenim görmek isteyen her bireyin öğrenimine eşitlik ilkesi ile açık olmalıdır. Yaygın eğitimde, (Zorunlu eğitim çağı dışında) okul çağı olsun olmasın her yaşta ve her mekanda ( Ev de, ceza evinde, iş yerinde, İnternet ortamlarında çağın iletişim araç ve olanaklarından yararlanılma yolu ile mekan sınırlanması yapılmadan uzaktan eğitim modeli) gerekli eğitimi almaları, kendilerini geliştirip, yenilemeleri sağlanmalıdır.
K – SORUN ÇÖZÜCÜLÜK: Eğitim-öğretim ortamında ortaya çıkan sorunları çözmek yerine sorunun bir parçasına dönüşen klasik eğitim yaklaşımlarından vazgeçilerek,ortaya çıkan sorunları tüm tarafların katılımı ile oluşturulan komisyonlarda ; bilimsel, akılcı ve gerçekçi yaklaşımlar ve ekip çalışması anlayışı ile anında çözümler üretilmelidir.Bu çözüm yolları anında , kararlılıkla sorunu ortadan kaldırıcı yaklaşım modeli ile uygulamaya konulmalıdır. Sorunların anında çözülmemesi eğitim kurumunu zora sokup , dedikodulara yol açmakla kalmayacak, bireylerin güvenini sarsarak, acizlik içine düşmesine ve sorunların büyümesine ve çözümün güçleşmesine yol açacaktır.Eğitim Komplekslerinde çözülemeyen sorunlar İl Üst Eğitim Kuruluna ya da Eğitim Kompleksleri Üst Kuruluna götürülür. Her aşamada amaç sorunun yasalara uygun ve bilimsel yöntemle geciktirilmeden çözümü ve sorunun ortadan kalkmasını sağlayıcı olmalıdır.
L – MÜKEMMELLİ HEDEFLEME VE YAKALAMA : Eğitim, bir ülkenin gelişip kalkınmasında ve çağdaş ülkeler seviyesine gelmesinde; Atatürk’ün çeşitli söylevlerinde belirtip, tahlil ettiği gibi çok önemli bir unsurdur. Çünkü her türlü sektör kurum,kuruluş ve alandaki bireylerin yetişmesi,verimli, sağlıklı,üretken, kişilik sahibi, yararlı bireyler olarak topluma kazandırılmaları eğitimle; gerçekleştirilmektedir. Bireylerin bu anlamda eğitimi gerçekleştirilmeden demokratiklikten, çağdaşlık tan ve kalkınıp, gelişmeden söz etmek olası bile değildir. Eğitim her alandaki bireyin yetiştirilme sinin temel taşı olduğuna göre, Türk toplumunun fertlerine en kaliteli en uygun ve en yararlı olan eğitimin en mükemmel olanını vermek gerekmektedir. Çünkü bizim insanımız da her şeyin en mükemmeline layık olduğu gibi eğitimin en mükemmelini ve en çağdaş olanını hak etmektedir. Bu amaçla, eğitim kurumları kendi eğitim koşullarına ve işlevlerine uygun, verilecek eğitimin en mükemmeli hedeflenmeli, mükemmele ulaşmak, mükemmeli bulup, uygulamak için bireylerin kişiliğini ve sağlığını tehlikeye atmadan azami gayret tüm taraflarca gösterilmelidir.
M- ÇOK AMAÇLILIK : Eğitimin yörelerin koşullarına, ihtiyaçlarına uygun ve eğitimciler tarafından düzenlenmesi olgusu; programların birden çok amacı gerçekleştirme ve birden çok amaca uygun nitelikli ve üretken bireylerin yetişmesini hedeflemektedir. İl merkezine uzak küçük yerleşim birimlerinde bile farklı amaçlara uygun bireylerin o yörede bir meslek edinecek şekilde yetiştirilmesi gerçeğini gündeme getirmektedir. Eğitim Türk toplumunun bireylerini vatanını ve milletini seven, koruyan ve gözeten, laik, insan haklarını ve özgürlüklerini benimseyen, güven ve özgüven duygusu gelişmiş vb. istendik niteliklere sahip kişilik ve karakter sahibi davranışların kazandırılmasını hedeflemekle yetinmemelidir. Her zaman kendini geliştiren, yenileyen ,üretime katkıda bulunarak, üretken ve yararlı bireylere dönüşmesini de hedeflemelidir.
İlin koşulları gereği oluşan mesleki ve teknik eğitimin, iş alanlarının ; her basamağındaki ( Ortaöğretim, Ön lisans,Lisans, Lisans üstü, Doktora vb.) insan gücü ihtiyacının ilin ve bölgenin koşullarına uygun yetiştirilmesi, her sektör ve alanın ihtiyaç duyduğu her alanda ve kademede personelin nitelikli olarak yetiştirilmesi amaçlanmalıdır.
Diğer değişle Eğitim Kompleksi bünyesinde, genel, mesleki, teknik, iş ve hayata hazırlayıcı her türlü eğitim programları yer aldığı için her programın amaçlarının farklı olması nedeni ile bu kurumların hedefi birden çok amacı gerçekleştirmeye yönelik programların hazırlanıp, uygulanmasını esas almalıdır.
N– ÇOK PROGRAMLILIK : Bulunduğu ilin ihtiyaç ve koşullarına uygun , belirlenen amaçlarda insanın eğitimi söz konusu edildiğinde; amaçlara uygun genel programların sayısı da bu oranda fazla olması gündeme gelmektedir. ( Fen, Matematik, Türkçe, Dil, Eğitim,Sağlık,Sosyal Bilimler,İletişim,Bilgisayar,Sanat,Spor,Ekonomi vb.)
Bu Programlar, her ilin Milli Eğitim Üst Kurulunda ( Bu kurul, Vali, Kaymakam, Belediye Başkanı, İl Milli Eğitim Müdürü, Milli Eğitimin her alandaki yöneticilerin, Eğitim Kompleksinin her kademedeki yönetici ve temsilcilerinin, Öğrenci Kurulu temsilcilerinin, Sivil Toplum Örgütü temsilcilerinin vb. eğitim ile ilgili tüm sektörlerin temsilcilerinin katılımından oluşur.) o ildeki çeşitli sektörlerdeki ihtiyaçlar, bu ihtiyaçları karşılamaya yönelik yetiştirilecek insan gücü sayısı, kontenjanlar, istihdam, eğitimin finansmanı, tesisler ve yeri vb. konularda görüşler alınıp, görüşlerin tartışılması sonucu alınan kararlar rapor edilerek MEB ‘na gönderilir.
Bu doğrultuda illerden gelen raporlar, Milli Eğitim Bakanlığının ilgili komisyonlarında görüşülerek, 3 veya 5 yıllık