Bu hayati ve ülkemizin geleceði için bir o kadar da önemli olan sorunla ilgili, kiþisel görüþlerimi belirtmeden; engelliler konusunda merak edilenlere, açýklýk kazandýrmak için  “Engellilerin Sýnýflandýrýlmasý” nýn  tekrarý ile konuya baþlamak istiyorum. 

    Saygýlarýmla…         
Halil Türkmen

                      ENGELLÝLERÝN SINIFLANDIRILMASI  

     Sýnýflandýrma kýsa bilgi amaçlý olduðu için kýsa ve öz olarak yapýlmýþtýr.  

     Zihinsel Engelliler
        1- Mental Retardasyon (Zekâ Geriliði):   Zekâ Geriliði: Doðumdan önce, doðum esnasýnda ve sonraki geliþim sürecinde, çeþitli nedenlerle zihnin, geliþim ve fonksiyonlarýnda oluþan yavaþlama, duraklama ve gerileme gösteren ve bunun sonucu olarak etkili, uyumlu davranýþlarda gerilik ve yetersizlik gösteren sürekli bir durumdur diyebiliriz.
         Zekâ Geriliðinin Sýnýflandýrýlmasý
          1-Eðitilebilir Zihinsel Engelli: Zekâ bölümü  “IQ “ çeþitli ölçeklerde sürekli olarak 45–75 arasýnda olanlardýr. “RAM ‘lar üst sýnýrýn 20-25 puan altýna kadar olan çocuklarýmýza bile zor eðitim önermektedir.”
           2-Öðretilebilir Zihinsel Engelli: Zekâ bölümü çeþitli ölçeklerde sürekli olarak 25–44 arasýnda olup ta saðlýk kurumlarý ile iþbirliði içinde gerçekleþtirilecek özel eðitim ve reha bilitasyona muhtaç olanlardýr. “RAM’lar bazen bu sýnýflamaya giren Öz Bakým Becerileri kazanmamýþ “ öðrencilere bile Özel Eðitim Okullarý ve Rehabilitasyon Merkezleri’ nde eðitim önermemektedir. “0.03 ile 0.04 oranýndadýr “            3 -Klinik Bakýma Muhtaç Zihinsel Engelli: Zeka bölümü çeþitli ölçeklerde sürekli olarak 0-25 arasýnda olup ta yaþama uyum saðlayamayan ve saðlýk kurumlarýnda devamlý klinik bakýma ihtiyacý olanlardýr. “RAM’ lar genelde bu öðrenciler için eðitim önermektedir.” Toplumumuzda bu gruptakilerin maksimum  %-1 ile 2 yi geçmemektedir.
          4-Down Sendromu :Vücudun her hücresinde bulunan yapý taþlarýna Kromozom denir.Normal insanda kromozom sayýsý 23 çift iken hücre oluþumu sýrasýnda çeþitli nedenlerle 21 nolu kromozomun XXY olarak parçalanmasýna baðlý olarak kromozom sayýsýnýn 47 olmasý sonucu meydana gelen özüre denir.
          5-Otizm :Psikolojik veya organik nedenlere baðlý olarak ortaya çýkan bir özürdür.Aþýrý hareketli ve aþýrý durgun olmak üzere iki tipi vardýr. Ýnsanlarla iliþki kurmada zorluk çekme gözgöze kontak kurmada zorluk,konuþmanýn olmamasý veya bir iletiþim aracý olarak kullanýlmasý,ritmik sallanma,arka arkaya tekrarlanabilen davranýþlar belirli bir alana yönelik üstün yetenek(matematik,müzik,akýlda tutma)gösterme otizmde görülen tipik özelliklerdir.Otistik çocuklarda da zihinsel özürlü çocuklarda görülen özelliklere rastlanýlmaktadýr.Bu nedenle çocuklarda otistik tanýsý ve teþhisi konulmasý zordur.
             6-Cerebral Palsy :Doðum sýrasýnda,doðumdan önce ya da sonra beyinde meydana gelen bir harabiyet sonucu kaslarda felç,zayýflýk,istek dýþý kasýlma normalden farklý hareketlerin görüldüðü özür durumudur. Harabiyetin büyüklüðü,özür durumuna,beyinde meydana gelen bölgeye ve miktarýna baðlýdýr.Cerebral Palsyde görme,duyma,algýlama,anlama ve hissetme fonksiyonlarýnda deðiþik derecelerde etkilenmeler görülmektedir.
    Cerebral palsyli çocuklarda kaslar diðer özür gruplarýna göre çok daha zayýftýr.CP'li “Spastik” çocuklarýn eðitiminde,eðitimci ile beraber mutlak surette fizyoterapist çalýþmalýdýr.              7-Fenilketanüri(FKÜ) :Doðuþtan fenilalanin hidroksilaz enzimi eksikliði nedeni ile kanda fenilalanin düzeyinin yükselmesi,tyrosinenin azalmasý sonucu meydana gelen metabolik bir hastalýktýr.Bebeklik döneminde teþhis ve tedavisi yapýlarak çocuklarda ki olasý zihinsel özür büyük ölçüde önlenir.
              8.Ýþitme Engelliler: Ýþitme duyarlýlýklarý geliþim,uyum,özellikle iletiþim görevlerini yerine getiremediðinden dolayý Özel eðitim gerektirenlerdir.
              9.Konuþma Engelliler: Dil ve konuþma sorunlarý bireyler arasý sözel iletiþimde her hangi bir nedenle ve her hangi bir boyutta ortaya çýkan aksaklýklar ve düzensizlik gösterenlerdir.
              10.Görme Engelliler:a) Kör :Bütün düzeltmelere raðmen iki gözle görme keskinliði 1/10'dan ve görüþ açýsý 20 dereceden aþaðý olan eðitim,öðretim çalýþmalarýnda görme gücünden yararlanmasýna imkan olmayan kiþidir.
b)Az Gören:Bütün düzeltmelere raðmen iki gözle görme keskinliði 1/10 ile 3/10 arasýnda olan ve özel bir takým araç ve yöntemler kullanmadan eðitim,öðretim çalýþmalarýnda görme gücünden yararlanmasý mümkün olmayan kiþidir.
              11.:Ortopedik Engelliler: Bütün düzeltmelere raðmen iskelet,sinir sistemi kas ve eklemlerdeki özürlerinden dolayý normal eðitim öðretim çalýþmalarýndan yeteri kadar yararlanamayanlara denir.
               12.:Birden Fazla Özrü Olanlar: Bir bireyin birden fazla özür grubuna sahip olmasýdýr. (ÖR:zekâ geriliði+görme özrü+spastik, MMR vb)
               13.:Süreðen Hastalýðý olanlar
               14:Üstün Zekâlýlar “Günümüzde bu çocuklarýmýz Bilim Merkezleri açolmaktadýr”                Bu gün ilimizde ve diðer illerde  Bazý RAM ‘larda yukarýda kýsaca açýklanan, engelli türlerinde ,tanýlamadan kaynaklý aþaðýda belirtilen güçlükler yaþanmaktadýr.

        Uluslaraarasý Özürlülük (ICF)  Sýnýflandýrmasý'na göre;
Hafif Düzeyde Zihinsel Yetersizliði Olan Bireylerin 50-69,
Orta Düzeyde Zihinsel Yetersizliði Olan Bireylerin 35-49,
Aðýr Düzeyde Zihinsel Yetersizliði Olan Bireylerin 20-34,
Çok Aðýr Düzeyde Zihinsel Yetersizliði Olan Bireylerin 20-34,

    Not: Yukardaki sýnýflandýrmalar detaydan kaçýnýrak, kýsa ve öz bilgi vermek amaçlý açýklanmýþtýr.

Down, CP, MMR, Otistik, Süregen Hastalýlar, Ýþitme, Görme Konuþma “Bazen” Ortopedik Engelliler vb. özür gruplarý gelnelde; hastaneye yönlendirilmekte; Hasta hane  Raporu’ nda Özel Eðitim önerilmesine karþýn “ Özel Eðitim Deðerlendirme Kurulu” rapor önermeyebilmektedir,
Bunlarda yetmezmiþ gibi bazý RAM’ lar“Denver Uygulayacak uzman görevlendiril memesi nedeni ile 0-36 aylýk çocuklar “  hastaneden Saðlýk Kurulu Raporu için yönlendirilmekte;
 Öðretilebilirlerin her toplumda sayýlarý az olmasýna karþýn, karþýn “ Özel Eðitim Deðerlendirme Kurulu” rapor önermeyebilmektedir, “Zaten bu tür çocuklarý, Rehabilitasyon Merkezlerinin sayýlarýnýn artýþý oranýnda tespit edip, bulmak güç olmaktadýr.”
Eðitilebilir Engelliler, “Okul Öncesi ve DEP” Geneli bir yýllýk eðitim sonrasý 2. yýl için eðitim önerilmemesine karþýn; “4, 6, 8 aylýk Eðitim Önerilmesi planlanmaktadýr.” 
Özel Özel Eðitim Okullarý ve Rehabilitasyon, Kurs Merkezleri’mizin; burada belirtmek istemediðim bir o kadar daha sorunlarý bulunmaktadýr.5. RAM ‘ lara yeterince  test yapacak personel görevlendilemediði için, her ay sýnýrlý sayýda öðrenci incelemeye alýndýðý için zaman zaman “Rapor Yenilemeleri”Bile karþýlayamamaktadýr,    Anayasa, Engelli Haklarý, Ýnsan Haklarý, Zorunlu ve Kesintisiz Eðitim vb. düzenlemeler gereði  Engelli Çocuklarýmýzýn Eðitimi ,Eðitimin temel ilkelerinden ve olmazsa olmazlarýndan olan “Topluma Yararlý Bireyler Yetiþtirmek” ilkesi gereði önem verilmesi ve desteklenmesi gerekirken; “Bu kurumlarýn açýlmasýný teþvik edici, bu kurumlara Yerel Yönetimlerce kolaylýk getirilmesi ve maddi açýdan desteklenmeleri “ gerekirken, yeni düzenlemelerle “ Özür Grubuna göre yýllarca yada ömür boyu eðitime ve rehabilitasyona ihtiyacý olan çocuklarýmýzýn, yasal düzenlemelerle verilmiþ haklarýnýn iptal edilmesi için yapýlan bu uðraþýlarý, 'Tekrar eskiden olduðu gibi yalnýz bu yetkinin hastahanelere Psikiyatri Kliniklerine verilmesi RAM 'nin devreden çýkarýlmasý'  anlamak mümkün deðildir.Özel Eðitim Kurumlarý MEB' a baðlý kurumlardýr. Bu kurumlar sürekli denetlenmektedir.Bu nedenle tanýlama iþlevlerinin MEB' e baðlý RAM 'larca yürütülmesikadar doðal birþey olmayacaðý gibi bu kurumlarda gerekli inceleme ve tanýlama yapýlamayacak engel gruplarýnýn Saðlýk Kurulu Raporlar almak üzere hastaneler yönlendirilmesi kadar doðal ne olabilir.Ayrýca her iki kurum da doðru tanýlama kuþkusu yaþayan velilerimizin, bu iki kurumdan 'Saðlýk Kurumu, Eðitim Kurumu' birinden alýnan raporun geçerli olmasý gibi esnek bir yaklaþým sergilenmesi; engellilerin eðitimi açýsýndan daha yararlý bir karar olacaktýr.Düþüncesindeyim.      

       Aksi takdirde Engelli Çocuklarýmýz ahkkýnda alýnacak geriye dönüþü destekleyen yada onlarýn lehine olan kararlarý desteklemeden yapýlacak yasal düzenlemeler; engelli çocuklarýmýzýn geçmiþte olduðu gibi günah çocuðu gibi evlere kapatýlmasýnýn önünü tekrar açacaktýr. Topluma tinerci, kap kaççý, hýrsýz,hayat kadýnýn, özellikle dilenci vb. mesleklerin artýþýný ve süreç içinde  hýzlandýracaktýr.      

      Endiþesini taþýmaktayým......

       NOT: Özel Egitimde Yasanan Sorunlar  konusunda,Psikolog/PDR Görevleri, Engelli Hakları ve Eğitimleri TarihiGelişim,Rehberlik Araştırma Merkezleri adlı Makaleye Yanıt, Engelliler Konusunda Düzenlemeler Ne Getirebilir ?' vb.Makalelerimi inceleyebilirsiniz. 

                                                   Halil TÜRKMEN-PSÝKOLOG